Fascinatie is de sleutel tot kwaliteit

Rens Swart in orgelbouw: fascinatie voor de techniek achter het bespelen van orgels English text Nederlandse tekst

De oorsprong van mijn fascinatie en kennis

Op mijn tiende begon ik met orgelstuderen. Toen we thuis nog geen orgel met volledig pedaal hadden en het duidelijk werd dat ik de klassieke richting wilde inslaan, mocht ik studeren op het elektropneumatische Hilboesen/Pels-orgel in de kerk waar vanaf mijn eerste levendag mee vertrouwd was: de Sint-Bonifatiuskerk in Alphen aan den Rijn. Al snel bracht mijn nieuwsgierigheid mij ertoe de orgelstudie af te wisselen met verkenningstochten in het instrument (en trouwens net zo goed op de gewelven en in de toren). Mijn fascinatie voor de techniek en historie van het pijporgel is erdoor gevoed en dat heeft geleid tot een diepgaande kennis. Omdat dit orgel dat ik van kinds af aan bespeelde en bestudeerde een elektropneumatisch romantisch instrument is, staande in de prachtige neogotische Sint-Bonifatiuskerk in Alphen aan den Rijn, ben ik vooral liefhebber van dit type instrument, en vanwege mijn technische en onderzoekende aanleg inmiddels ook kenner.

De ervaring heeft inmiddels geleerd fascinatie voor de zaken waarmee je je bezighoudt ook leidt tot een hoge kwaliteit van de werkzaamheden die je op dat gebied verricht. Niet voor niets is mijn motto "fascinatie is de sleutel tot kwaliteit." Natuurlijk helpen een zeker intellect en technische aanleg daarbij wel.

Toen ik vijftien was, kocht ik op advies van mijn orgelleraar Janhans Mathlener het boek 'Orgelbouwkunde' van Oosterhof en Bouman. Twee jaar later schreef ik mijn eerste technisch-historische rapport. Toen de adviseur bij de restauratie van bovengenoemd orgel verstek liet gaan, heb ik die rol op me genomen. Pas veel later werd ik actiever en ontstonden goede contacten met enkele orgelbouwers en orgeladviseurs.

In 2009 kwam ik in contact met Romy Casteels, zaakvoerder van het bijna tweehonderd jaar bestaande bedrijf Orgelbouw Jos Stevens in Duffel (in de buurt van Mechelen, België). Hij is gefascineerd door dezelfde complexe orgeltechniek als ik en hij heeft dezelfde kritische technische houding tegenover orgelbouwkundige aspecten als ik. Daarnaast hebben we beiden een voorkeur voor het Vlaams-romantische orgel. Hij wil mij af en toe de kneepjes van het vak leren zonder geheimzinnigdoenerij, maar ik ben eigenwijs genoeg om het lang niet altijd met hem eens te zijn … In 2016 heb ik hem veel geholpen bij onderhoudswerken.

Ook enkele andere orgelmakers delen hun kennis en ervaring af en toe met mij. Ik noem Paul Andriessen, Frans Vermeulen, Rob Weber, Jan Roeleveld, René Nijsse en Henk Bolders (elektronica). Dezelfde technisch-kritische instelling als ik heeft adviseur Henk Kooiker. Maar al deze leertrajecten beperken zich eerder tot uren dan tot maanden, dus ik ontkom er niet aan mezelf toch vooral als autodidact te kenschetsen. Ik weet inmiddels best veel, maar het zit in mijn natuur om vragen te blijven stellen.

Verder lezen …

Op deze website kun je verder lezen over enkele van de werken en projecten die ik heb uitgevoerd. Meer verhalen, achtergronden en foto's vindt u op mijn persoonlijke website. Die laatste informatie overlapt natuurlijk deels met de hier gepresenteerde.

Website Rens Swart Orgelbouw

Enkele van de werken en projecten

Persoonlijke website Rens Swart

Achtergronden bij mijn passie voor het orgel en orgelspel

Achtergronden bij mijn fascinatie voor de techniek van het orgel en orgelbouw

mei en december 2016, februari 2018

Het orgel waarmee het allemaal begon: het Hilboesen/Pels-orgel in de fraaie Sint-Bonifatiuskerk in Alphen aan den Rijn

Het orgel waarmee het voor mij allemaal begon: het Hilboesen/Pels-orgel in de fraaie Sint-Bonifatiuskerk in Alphen aan den Rijn.

In Slot Zeist was in 1977 een tentoonstelling over orgels die me nog lang zou heugen

In Slot Zeist was in 1977 een tentoonstelling over orgels die me nog lang zou heugen. Er stond onder meer een mechanisch orgeltje met 12 tonen en drie stemmen. Links mijn zus, rechts sta ik. O ja, in het trappenhuis stond een 32'-tongpijp die je met een knop kon laten klinken, wie weet waar die pijp vandaan kwam en waar hij nu is?

Rens is bij Jos Stevens bezig met het intoneren van een Voix Humaine tongwerk

Bij Jos Stevens ben ik bezig met het schoonmaken en vooral intoneren van het kortbekerige tongwerk Voix Humaine. Goeie oren maar vooral fysisch inzicht en een soort wetenschappelijke neiging je af te vragen wat waardoor komt maken het een stuk makkelijker.

Een balgjeslade van binnen

Een van de verschijningsvormen van de registercancellade is de zogenaamde balgjeslade, zoals gebouwd door Jos Stevens. Als je goed begrijpt hoe deze windlade precies werkt, kun je het versleten balgje opsporen.

Een pneumatische speeltafel is een wonder van techniek en in dit geval zeer complex

Je zou het misschien niet zeggen, maar dit is een deel van het interieur van een pneumatische speeltafel. Honderden loden buisjes zorgen voor het functioneren van de toetsen, registers, combinaties, koppelingen en in dit geval ook veel sub- en superkoppelingen. Deze speeltafel is in mijn bezit.

Met vriendelijke groeten,
Rens Swart